Słownik pojęć

Dokument sporządzony przez notariusza, który ma moc dokumentu urzędowego. Bez niego nie przeniesiesz skutecznie własności mieszkania ani domu.

Rządowy program dopłat do rat kredytu na pierwsze mieszkanie, uruchomiony w lipcu 2023 roku. Banki przestały przyjmować wnioski z końcem 2023 roku — dziś nie można już do niego przystąpić.

Instytucja, która gromadzi dane o kredytach i ich spłacie przekazywane przez banki i SKOK-i. Banki sprawdzają BIK przed każdą decyzją kredytową.

Ocena punktowa przygotowywana przez BIK na podstawie Twojej historii kredytowej. Pokazuje, jak BIK szacuje ryzyko, że nie spłacisz zobowiązań w terminie.

Przeniesienie na bank prawa do odszkodowania z ubezpieczenia nieruchomości. Jeśli mieszkanie zostanie zniszczone, pieniądze z polisy trafią najpierw do banku na spłatę kredytu.

Miesięczna opłata na rzecz wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni, płacona niezależnie od raty kredytu. Pokrywa m.in. utrzymanie części wspólnych, fundusz remontowy i zaliczki na media.

Odpowiedź banku na wniosek o kredyt, wydana po ocenie zdolności, historii w BIK i nieruchomości. Pozytywna decyzja oznacza, że bank jest gotów podpisać z Tobą umowę na wskazanych warunkach.

Przedsiębiorca, który buduje mieszkania lub domy i sprzedaje je na podstawie umowy deweloperskiej. Jego obowiązki wobec kupujących określa ustawa deweloperska z 2021 roku.

Fundusz, który chroni pieniądze nabywców mieszkań od deweloperów, np. gdy deweloper lub bank prowadzący rachunek powierniczy ogłosi upadłość. Prowadzi go Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.

Wskaźnik, który pokazuje, jaka część Twojego miesięcznego dochodu netto idzie na raty wszystkich kredytów i pożyczek. Bank używa go, żeby ocenić, czy udźwigniesz nowe zobowiązanie.

Europejski Standardowy Formularz Informacyjny — dokument, w którym bank przedstawia Twoją indywidualną ofertę kredytu w jednolitym układzie. Znajdziesz w nim m.in. kwotę, RRSO, raty, koszty i zasady wcześniejszej spłaty.

Zestawienie rat kredytu z terminami płatności i podziałem na część kapitałową i odsetkową. Przy oprocentowaniu zmiennym zmienia się po każdej aktualizacji wskaźnika.

Ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości, które zabezpiecza spłatę długu, najczęściej kredytu. Jeśli dług nie zostanie spłacony, wierzyciel może odzyskać pieniądze z nieruchomości, bez względu na to, kto jest jej właścicielem.

Dokument potwierdzający tożsamość cudzoziemca i jego prawo do pobytu w Polsce na podstawie zezwolenia — na pobyt czasowy, stały albo rezydenta długoterminowego UE.

Państwowy organ nadzorujący rynek finansowy w Polsce, w tym banki, ubezpieczycieli i pośredników kredytowych. Wydaje m.in. rekomendacje, którymi banki kierują się przy udzielaniu kredytów hipotecznych.

Rządowy program oszczędzania na pierwsze mieszkanie: do regularnych wpłat na specjalny rachunek w banku państwo dopisuje premię mieszkaniową. Pieniądze trzeba przeznaczyć na cel mieszkaniowy określony w ustawie.

Kredyt zabezpieczony hipoteką na nieruchomości, zwykle udzielany na zakup, budowę lub remont mieszkania albo domu. Spłacasz go w ratach przez wiele lat.

Publiczny rejestr prowadzony przez sąd rejonowy, który pokazuje stan prawny nieruchomości: kto jest właścicielem i jakie prawa oraz obciążenia jej dotyczą. Treść księgi sprawdzisz bezpłatnie online w systemie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych, znając jej numer.

Relacja kwoty kredytu do wartości nieruchomości, wyrażona w procentach. Na przykład kredyt 400 000 zł na mieszkanie warte 500 000 zł to LTV 80%. Im wyższy wkład własny, tym niższe LTV.

Część oprocentowania zmiennego, którą ustala bank i która zwykle nie zmienia się przez cały okres kredytu. Oprocentowanie zmienne to suma wskaźnika referencyjnego i marży.

Specjalny rachunek bankowy, na który wpłacasz pieniądze za mieszkanie od dewelopera. Bank prowadzący rachunek kontroluje, kiedy i ile deweloper może z niego wypłacić.

Wpłata części kapitału ponad ratę z harmonogramu. Po nadpłacie zwykle wybierasz, czy bank ma obniżyć ratę, czy skrócić okres kredytu.

Sprawdzenie mieszkania od dewelopera przed przeniesieniem własności lub przekazaniem kluczy. Z oględzin spisuje się protokół, w którym zapisujesz zauważone wady.

Czas, na jaki zaciągasz kredyt i w którym spłacasz go w ratach. Dłuższy okres obniża ratę, ale zwiększa łączną sumę odsetek.

Dokument sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, który określa wartość nieruchomości i opisuje, jak ją wyliczono. Bank korzysta z niego, oceniając zabezpieczenie kredytu.

Stopa procentowa, która nie zmienia się przez określony w umowie czas, więc rata w tym okresie jest przewidywalna. W Polsce to zwykle stopa okresowo stała — ustalona na kilka lat, a nie na cały kredyt.

Oprocentowanie, które jest sumą wskaźnika referencyjnego (np. WIBOR albo wskaźnika, który ma go zastąpić) i marży banku. Gdy wskaźnik rośnie lub spada, po kolejnej aktualizacji zmienia się Twoja rata.

Podatek płacony m.in. przy zakupie nieruchomości na rynku wtórnym. Płaci go kupujący, ale pobiera notariusz przy podpisaniu aktu — to on jest płatnikiem i przekazuje podatek do urzędu skarbowego, więc sam nie składasz deklaracji.

Numer identyfikacyjny osoby w Polsce. Banki, notariusze i urzędy używają go do identyfikacji, dlatego jest potrzebny m.in. przy wniosku o kredyt.

Polish Short Term Rate — nowy wskaźnik referencyjny, który ma zastąpić WIBOR. Powstaje na podstawie rzeczywistych transakcji, a nie deklaracji banków.

Firma lub osoba, która zawodowo pomaga uzyskać kredyt: porównuje oferty banków, z którymi współpracuje, przygotowuje wniosek i prowadzi przez proces. Pośrednik kredytu hipotecznego musi być wpisany do rejestru KNF.

Pisemne, warunkowe zobowiązanie, że określone działanie zostanie wykonane, gdy spełnisz wskazane warunki. Przy zakupie mieszkania najczęściej spotkasz promesę kredytową i promesę banku sprzedającego.

Dokument, który deweloper musi bezpłatnie przekazać przed zawarciem umowy rezerwacyjnej lub deweloperskiej. Opisuje firmę, inwestycję, lokal, harmonogram oraz sposób ochrony wpłat.

Jednorazowa opłata za udzielenie kredytu, zwykle liczona jako procent jego kwoty. Możesz ją zapłacić z góry albo doliczyć do kredytu.

Wyliczenie kosztów kredytu na konkretnych, przykładowych założeniach: kwocie, okresie, oprocentowaniu, RRSO, liczbie i wysokości rat oraz całkowitej kwocie do zapłaty. Bank musi go podać w reklamie kredytu.

Rata, w której część kapitałowa jest stała, a odsetki liczy się od malejącego zadłużenia. Dlatego pierwsze raty są najwyższe, a każda kolejna jest niższa.

Rata, która przy niezmiennym oprocentowaniu jest taka sama co miesiąc. Na początku spłacasz w niej głównie odsetki, a z czasem coraz większą część kapitału.

Spłata obecnego kredytu nowym kredytem, zwykle w innym banku, na lepszych warunkach — np. z niższą marżą albo innym rodzajem oprocentowania.

Zbiór zaleceń KNF dla banków dotyczący kredytów zabezpieczonych hipotecznie. Określa m.in. dopuszczalne poziomy LTV, sposób oceny zdolności kredytowej i zasady informowania klientów o ryzyku.

Ustawowa odpowiedzialność sprzedającego za wady fizyczne i prawne kupionej nieruchomości. Przy wadach nieruchomości możesz z niej korzystać co do zasady przez pięć lat od wydania lokalu.

Całkowity koszt kredytu wyrażony jako procent w skali roku. Obejmuje nie tylko odsetki, ale też prowizję, obowiązkowe ubezpieczenia i inne opłaty, które musisz ponieść, żeby dostać kredyt.

Sprzedaż nowych mieszkań i domów bezpośrednio przez dewelopera — jesteś ich pierwszym właścicielem. Często kupujesz jeszcze w trakcie budowy, na podstawie umowy deweloperskiej.

Zakup mieszkania lub domu, który miał już właściciela — najczęściej od osoby prywatnej. Zwykle możesz obejrzeć gotowy lokal i wprowadzić się szybciej niż na rynku pierwotnym.

Specjalista z państwowymi uprawnieniami do określania wartości nieruchomości. Efektem jego pracy jest operat szacunkowy.

Ograniczone prawo rzeczowe, które obciąża nieruchomość na rzecz innej nieruchomości albo konkretnej osoby — np. prawo przejazdu przez działkę albo prawo zamieszkiwania w lokalu.

Ograniczone prawo rzeczowe do mieszkania w zasobach spółdzielni mieszkaniowej. Formalnie nie jesteś właścicielem lokalu, ale możesz w nim mieszkać, sprzedać je, wynająć, przekazać w spadku i obciążyć hipoteką.

Podstawowa stopa procentowa Narodowego Banku Polskiego, ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej. Wpływa na koszt pieniądza w gospodarce, a pośrednio na wskaźniki rynkowe i raty kredytów ze zmiennym oprocentowaniem.

Wynagrodzenie notariusza za sporządzenie aktu i inne czynności. Maksymalne stawki określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości i zależą one od wartości przedmiotu umowy.

Część kredytu wypłacana w określonym momencie. Przy zakupie od dewelopera bank często wypłaca kredyt w transzach, zgodnie z harmonogramem płatności z umowy deweloperskiej.

Zabezpieczenie, którego bank wymaga, gdy Twój wkład własny jest niższy niż jego standardowy próg. Chroni bank, a nie Ciebie.

Dodatkowe zabezpieczenie banku na czas od wypłaty kredytu do wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Najczęściej ma postać podwyższonej marży albo osobnej opłaty w tym okresie.

Umowa, w której deweloper zobowiązuje się wybudować budynek i przenieść na Ciebie własność lokalu, a Ty — zapłacić cenę. Zawiera się ją w formie aktu notarialnego.

Umowa, w której bank zobowiązuje się oddać Ci do dyspozycji określoną kwotę, a Ty — spłacić ją z odsetkami i kosztami na uzgodnionych warunkach. W kredycie hipotecznym określa też zabezpieczenia, w tym hipotekę.

Umowa, w której kupujący i sprzedający zobowiązują się zawrzeć w przyszłości umowę sprzedaży na uzgodnionych warunkach. Określa m.in. cenę, termin i sposób zapłaty.

Umowa z deweloperem, która na określony czas wyłącza wybrany lokal z oferty dla innych osób. Często podpisuje się ją przed umową deweloperską, np. na czas starania się o kredyt.

Prawo do korzystania z gruntu należącego do Skarbu Państwa lub samorządu przez długi, określony w umowie czas, za opłatą roczną. Działa podobnie do własności, ale grunt formalnie należy do państwa lub gminy.

Przy zakupie mieszkania od dewelopera podatek VAT jest zawarty w cenie brutto — nie płacisz go osobno. Dla lokali mieszkalnych do określonej w ustawie powierzchni obowiązuje stawka obniżona.

Spłata całego kredytu przed terminem z umowy. Możesz to zrobić w dowolnym momencie, a bank musi obniżyć całkowity koszt kredytu o odsetki i koszty przypadające na pozostały okres.

Warsaw Interbank Offered Rate — wskaźnik referencyjny oparty na danych z rynku międzybankowego. Przez lata był podstawą większości kredytów hipotecznych ze zmiennym oprocentowaniem w złotych.

Część ceny nieruchomości, którą płacisz z własnych pieniędzy, a nie z kredytu. Jego wysokość wpływa na LTV, marżę i to, czy bank w ogóle udzieli kredytu.

Wpis do działu IV księgi wieczystej, który ustanawia hipotekę na rzecz banku. Wniosek o wpis zwykle składa notariusz zaraz po podpisaniu aktu.

Publikowany wskaźnik stopy procentowej, od którego zależy zmienne oprocentowanie kredytu. Bank dolicza do niego swoją marżę.

Ogół właścicieli lokali w jednym budynku lub nieruchomości. Powstaje z mocy prawa, gdy w budynku zostaje wyodrębniony pierwszy lokal należący do innej osoby niż dotychczasowy właściciel.

Osoba, która zaciąga kredyt razem z Tobą i odpowiada za jego spłatę w całości, a nie tylko w swojej części. Najczęściej to małżonek, partner albo ktoś z rodziny.

Kwota wpłacana przy zawarciu umowy przedwstępnej, która zabezpiecza jej wykonanie. Jeśli do sprzedaży dojdzie, zadatek zalicza się na poczet ceny.

Część ceny wpłacona z góry, przed zawarciem umowy sprzedaży. Jeśli transakcja nie dojdzie do skutku, zaliczka co do zasady podlega zwrotowi — bez względu na to, kto zawinił.

Ocena banku, jaką kwotę kredytu możesz bezpiecznie spłacać przy swoich dochodach, wydatkach i zobowiązaniach. Od niej zależy, czy i na jaką kwotę dostaniesz kredyt.

Zgoda ministra właściwego do spraw wewnętrznych na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii — wymagana tylko w przypadkach określonych w ustawie o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców.